लोकशाहीचा ‘सेवाधर्म’ जपणारा कर्तव्यनिष्ठ हात: भुसावळ येथील ‘मुरलीधर पॅटर्न’

गेल्या काही वर्षांत निवडणुका म्हणजे केवळ राजकीय पक्षांचे शक्तीप्रदर्शन किंवा आश्वासनांची खैरात राहिलेल्या नाहीत. लोकशाहीचा खरा आत्मा मतदानाच्या त्या पवित्र क्षणात असतो, जिथे प्रत्येक नागरिकाचा हक्क समान असतो. भुसावळ येथील मतदान केंद्रावर नुकतेच घडलेले एक छोटेसे, पण अत्यंत हृदयस्पर्शी दृश्य याच लोकशाही मूल्यांना बळ देणारे ठरले आहे.

ज्या क्षणी आपण मतदान केंद्रांवर नागरिकांची गर्दी आणि उत्साह पाहतो, त्याचवेळी काही निराधार, वृद्ध आणि शारीरिक अडचणींमुळे मागे हटणाऱ्या नागरिकांचे चेहरे डोळ्यासमोर येतात. अशा परिस्थितीत, स्थानिक गुन्हे शाखेचे कर्तव्यदक्ष अंमलदार मुरलीधर धनगर यांनी दाखवलेली संवेदनशीलता आणि ‘सेवाधर्म’ हा केवळ त्यांच्या वर्दीचा भाग नसून, त्यांच्या माणुसकीचा ठळक अध्याय आहे.

कर्तव्य आणि ममतेचा संगम

वृद्ध नागरिक, विशेषतः ‘आईसमान’ महिला, जेव्हा मतदानाच्या हक्कापासून वंचित राहतात, तेव्हा लोकशाहीचे चित्र अपूर्ण राहते. मुरलीधर धनगर यांनी एका वृद्ध महिलेला आणि आईसमान असलेल्या  महिलेला आरोग्य व्हीलचेअरवर बसवून, अगदी सहजपणे मतदान बुथपर्यंत नेले आणि त्यांना मतदानाचा हक्क बजावण्यास मदत केली. ही कृती एका पोलीस कर्मचाऱ्याने केली असली तरी, यामागे असलेला भाव ‘ममता’ आणि ‘आदराचा’ होता.

कायदा आणि सुव्यवस्था राखणे हे पोलिसांचे प्रथम कर्तव्य असतेच, पण समाजातील दुर्बळ घटकांना त्यांच्या मूलभूत अधिकारांसाठी मदत करणे, हा ‘सेवा’ क्षेत्रातील सर्वोच्च धर्म आहे. धनगर यांनी दाखवून दिले की, खाकी वर्दीतील कठोरपणाच्या आत एक सकारात्मक आणि संवेदनशील मन धडधडत आहे. हा प्रसंग केवळ मतदानापुरता मर्यादित नाही, तर तो एका सुजाण आणि जबाबदार नागरिकाचा आदर्श आहे, जो समाजातील प्रत्येक घटकाचा आदर करतो.

 खाकी पॅटर्न’: सन्मानाचा वस्तुपाठ

आजकाल नकारात्मक बातम्या आणि घटनांनी समाजमन भरून गेलेले असताना, मुरलीधर धनगर यांच्यासारख्या अधिकारी/कर्मचाऱ्यांचे कार्य प्रेरणास्रोत ठरते. ही कृती केवळ ‘सरकारी काम’ म्हणून नोंदण्यासारखी नाही, तर ती ‘संवेदनशीलतेचा संस्कार’ म्हणून समाजात रुजायला हवी.

आज गरज आहे, अशा ‘सेवाभावी’ नायकांना सन्मानित करण्याची. ज्यांनी आपल्या कामाच्या पलीकडे जाऊन, लोकशाहीच्या या उत्सवात माणुसकीची झालर जोडली. मुरलीधर धनगर यांच्या या कृतीमुळे समाजातील वृद्ध आणि दुर्बळ नागरिकांना एक आत्मविश्वास मिळाला आहे की, लोकशाही त्यांच्यासाठी देखील आहे आणि प्रशासन त्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे आहे.

या कर्तव्यनिष्ठ अंमलदाराचा प्रशासनाने आणि समाजाने जोरदार सत्कार करायलाच हवा! कारण हा सत्कार केवळ एका व्यक्तीचा नसून, तो ‘सेवा’ आणि ‘संवेदनशीलते’ या मूल्यांचा सन्मान असेल. हा ‘मुरलीधर पॅटर्न’ प्रत्येक पोलीस स्टेशन आणि शासकीय कार्यालयात अनुकरणीय ठरावा, हीच अपेक्षा!