जळगाव महापालिका निवडणूक जळगावमध्ये भाजप-शिवसेना युतीचा नवा सत्तासमीकरण फॉर्म्युला!

जळगाव महानगरपालिकेच्या रणधुमाळीचे वारे वाहू लागले असतानाच, सत्ताधारी ‘महायुती’च्या संभाव्य जागावाटपाचा ‘५७-१८’ चा फॉर्म्युला समोर आला आहे. हा आकडा जळगावच्या राजकारणाचे सध्याचे वास्तव अत्यंत स्पष्टपणे मांडतो. एकूण ७५ जागांपैकी तब्बल ५७ जागांवर भारतीय जनता पक्ष (भाजप) आणि उर्वरित १८ जागांवर मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना (शिंदे गट) लढणार असल्याचे बोलले जात आहे. कागदोपत्री पाहता, हा फॉर्म्युला भाजपचे निर्विवाद वर्चस्व आणि शिंदे गटाने स्वीकारलेली मोठी राजकीय तडजोड दर्शवतो.

जळगाव जिल्हा आणि विशेषतः शहर हे भाजपचे पारंपरिक आणि अभेद्य बालेकिल्ले म्हणून ओळखले जातात. पक्षाचे संकटमोचक गिरीश महाजन यांच्या नेतृत्वाखालील या गडावर भाजपने ५७ जागांचा ‘सिंहवाटा’ घेणे हे राजकीयदृष्ट्या अपेक्षितच होते. या मोठ्या वाट्यामागे भाजपची स्थानिक ताकद, संघटनात्मक जाळे आणि महापालिकेत स्वबळावर सत्ता स्थापन करण्याची किंवा किमान बहुमताच्या जवळ पोहोचण्याची महत्त्वाकांक्षा स्पष्टपणे दिसते. मागील काही वर्षांतील राजकीय घडामोडी आणि पक्षाचे वाढलेले जनाधार पाहता, भाजपने ‘मोठ्या भावा’ची भूमिका वठवली यात आश्चर्य नाही. ‘मिशन ७५’ पूर्ण करण्याच्या दृष्टीने, ५७ जागांवर आपली ताकद पणाला लावून महापालिकेत निर्विवाद वर्चस्व कायम राखण्याचा हा भाजपचा सुनियोजित डाव आहे.

दुसरीकडे, मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेला केवळ १८ जागांवर समाधान मानावे लागत आहे. राज्याच्या सत्तेत समान भागीदार असूनही, स्थानिक पातळीवर भाजपच्या तुलनेत आपली ताकद कमी पडत असल्याचे शिंदे गटाने या तडजोडीतून मान्य केल्याचे दिसते. शिवसेनेच्या फुटीनंतर जळगावात गट मजबूत करण्याचे प्रयत्न झाले असले तरी, महापालिका स्तरावर भाजपच्या तळागाळातील संघटनेपुढे त्यांना नमते घ्यावे लागले आहे. १८ जागा स्वीकारून युतीधर्म पाळणे आणि भाजपच्या मदतीने आपले जास्तीत जास्त उमेदवार निवडून आणणे, हेच सध्याच्या परिस्थितीत शिंदे गटाचे वास्तववादी ध्येय असू शकते. ‘सत्ता सहभाग’ टिकवून ठेवण्यासाठी ‘जागा सहभागा’वर तडजोड करण्याची त्यांची भूमिका स्पष्ट होते.

हा जागावाटपाचा फॉर्म्युला जितका सोपा दिसतो, तितका तो प्रत्यक्षात मैदानावर उतरवणे कठीण आहे. महायुती म्हणून लढताना दोन्ही पक्षांसमोरचे सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे ‘बंडखोरी’ होय. ५७ जागा असूनही भाजपकडे उर्वरित १८ जागांसाठी इच्छुक असलेले अनेक कार्यकर्ते नाराज होण्याची दाट शक्यता आहे. त्याचप्रमाणे, केवळ १८ जागा वाट्याला आल्याने शिंदे गटातील अनेक निष्ठावंत आणि प्रबळ इच्छुक उमेदवारीपासून वंचित राहतील. ही नाराजी जर बंडखोरीत रूपांतरित झाली, तर त्याचा थेट फायदा विरोधी **’महाविकास आघाडी’**ला होऊ शकतो. युतीचे गणित मतांचे विभाजन टाळण्यासाठी असले तरी, इच्छुकांची नाराजीच मतांचे विभाजन करून महायुतीच्या विजयाच्या स्वप्नांना सुरुंग लावू शकते.

थोडक्यात, सूत्रांनी दिलेला हा ‘५७-१८’ चा फॉर्म्युला म्हणजे जळगावमधील सध्याच्या राजकीय वास्तवाचे प्रतिबिंब आहे. यात भाजपने आपले वर्चस्व कायम राखले आहे, तर शिंदे गटाने सत्तेत राहण्यासाठी आणि विरोधी मतांचे विभाजन टाळण्यासाठी तडजोडीची भूमिका घेतली आहे. आता कागदावरील ही गणिते प्रत्यक्षात मैदानावर उतरवताना दोन्ही पक्षांच्या नेत्यांची आणि कार्यकर्त्यांची खरी कसोटी लागणार आहे. ‘युतीधर्म’ पाळला जातो, की इच्छुकांची नाराजी महायुतीच्या स्वप्नांना सुरूंग लावते, हेच पाहणे जळगावच्या आगामी राजकारणासाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे.